Menu


Διαφήμιση και καταναλωτισμός

Διαφήμιση είναι η με κάθε τρόπο δημόσια προβολή προσώπων, ιδεών, προΪόντων ή υπηρεσιών με σκοπό τη γνωστοποίηση των αρετών του περιεχομένου ή των προτερημάτων τους.

Επιμελεια Μαρία Τσιγγελίδου

Όμως ποιες είναι οι επιδράσεις της διαφήμισης στην καταναλωτική βούληση του κοινού και πόσο ισχυρές είναι αυτές;


Φυσικά, όταν η διαφήμιση λειτουργεί ορθά και έχει ως σκοπό την αντικειμενική ενημέρωση, έχει θετικές επιδράσεις. Αρχικά, πληροφορεί το καταναλωτικό κοινό για τα υπάρχοντα προϊόντα, τη χρησιμότητα και τις τιμές τους. Ο καταναλωτής με αυτόν τον τρόπο κερδίζει χρόνο και χρήματα, γιατί ενημερώνεται γρήγορα και εύκολα για τα προϊόντα που κυκλοφορούν στην αγορά. Επιπλέον, του δίνεται η ευκαιρία να συγκρίνει και να καταλήξει σε συμφέρουσες αγορές, αποφεύγοντας την ταλαιπωρία της αναζήτησης.


Σημαντική είναι και η καλαισθησία που μπορεί να καλλιεργήσει η διαφήμιση. Όπως είπε κάποτε και ο Μπλεζ Σαντάρ «οι αισθητικά προσεγμένες διαφημίσεις διασκεδάζουν το μάτι και δημιουργούν εθισμό στην αρμονία χρωμάτων, σχημάτων και αναλογιών». Αυτή η καλαισθησία θα μπορούσε πιθανότατα να οδηγήσει περισσότερους ανθρώπους στο χώρο της τέχνης με αποτέλεσμα την πολιτισμική ανάπτυξη του τόπου με την πάροδο των χρόνων.


Όταν , όμως η διαφήμιση δεν επιτελεί ορθά τον προορισμό της, και αντί να ενημερώνει, παραπλανά και αποπροσανατολίζει, έχει αρνητικές επιδράσεις. Πολλαπλασιάζει τις ανάγκες του ατόμου και δημιουργεί τάσεις «υπερκαταναλωτισμού». Διεγείροντας την αγοραστική και καταναλωτική επιθυμία, οδηγεί στη χωρίς μέτρο αγορά περιττών υλικών αγαθών. Επομένως, ο άνθρωπος γίνεται εξαρτημένος από τις αγορές, ξοδεύοντας χρήματα και πολύτιμο χρόνο, γεμίζοντας τη ζωή του με περιττά πράγματα.


Με τον καταιγισμό των μηνυμάτων η διαφήμιση πετυχαίνει την πολυπόθητη από τις διαφημιστικές εταιρίες «πλύση εγκεφάλου». Προπαρασκευάζει την επιθυμία και την αισθητική του ατόμου με αποτέλεσμα οι αισθητικές αντιλήψεις του διαφημιστή να γίνονται οι αισθητικές αντιλήψεις του μελλοντικού καταναλωτή. Τι είναι «μόδα» πώς θα είμαστε στη μόδα και τι θα μας αρέσει, τα έχουμε εναποθέσει στη διαφήμιση. Προσωπικές επιλογές δεν υπάρχουν.

Με αυτόν τον τρόπο η διαφήμιση μας στερεί την ελευθερία της βούλησης και της ελεύθερης από το άτομο επιλογής, καταστάσεις που μπορούν να επιφέρουν καταστροφικά αποτελέσματα. Ως γνωστόν, στη σημερινή εποχή ο καθένας από εμάς αντιμετωπίζει οικονομικές δυσχέρειες σε μεγάλο ή μικρό βαθμό. Σε μια τέτοια εποχή η επιθυμία για κατανάλωση μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση ψυχολογικών προβλημάτων και συνδρόμων κατωτερότητας λόγω της χαμηλής οικονομικής και ταξικής θέσης και πολλές φορές στην έξαρση της εγκληματικότητας ( κλοπές, ληστείες, φόνοι).


Η ορθή αγωγή, στα πλαίσια της οικογένειας και του σχολείου ως αντιπρόσωπος της παιδείας, είναι εκείνη που θα μπορούσε να διατηρήσει σταθερές της ισορροπίες μεταξύ των καταναλωτικών τάσεων και της εντός λογικών πλαισίων κατανάλωσης. Ως αγωγή μέσω της οικογένειας μπορεί να ληφθεί ο παραδειγματισμός των παιδιών από τους γονείς, έτσι ώστε η ορθή στάση απέναντι στον καταναλωτισμό να γεννηθεί μέσα από μια διαδικασία μίμησης. Μέσω της παιδείας τα παιδιά και οι νέοι διαμορφώνουν τη δική τους προσωπικότητα, οξύνεται η κριτική τους ικανότητα, μαθαίνουν να εξετάζουν σφαιρικά τα δεδομένα, να κρίνουν και να επιλέγουν διατηρώντας την ελευθερία της βούλησής τους. Είναι ανάγκη ο καθένας από εμάς να αποφεύγει την αποχαύνωση, την παθητικότητα, την αδρανοποίηση και την αλλοτρίωση γενικότερα.

Επιμελεια Μαρία Τσιγγελίδου

back to top